Majistral Etiket: Etikette Hangi Bilgiler Bulunmalı?

Yönetmelik ne diyor?

Majistral ilacın etiketi, 12.04.2014 tarihli ve 28970 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmelik’in 31. maddesinde, “Majistral ilaçlar, etiket ve ambalaj” başlığı altında düzenlenir (Resmî Gazete). Madde üç fıkradır:

“Majistral ilaçların ambalajına düşmeyecek şekilde etiket yapıştırılır. Bu etiketler üzerine eczanenin, doktorun ve hastanın isimleri ve ilacın kullanılış şekli yazılır.”
“Dahilen kullanılacak ilaç etiketleri beyaz, haricen kullanılacak ilaç etiketleri kırmızı renkli olur.”
“Eczanelerde hazırlanacak majistral ilaçlar, hiç kullanılmamış, yeni ve uygun ambalajlara konulur.”

“Ambalajına düşmeyecek şekilde” ifadesi pratikte şu demek: etiket şişeden ya da kavanozdan kullanım sırasında kalkmamalı. Kremli, yağlı ya da nemli bir yüzeye yapıştırılan etiket birkaç gün içinde kenarından açılır; yapıştırmadan önce yüzeyi kurulamak işe yarar.

İyi Eczacılık Uygulamaları Kılavuzu’ndaki liste

Yönetmeliğin 50. maddesine göre hazırlanan İyi Eczacılık Uygulamaları Kılavuzu, majistral etiketi daha ayrıntılı tarif eder. Kılavuzun 10.b.1 maddesine göre etiketlerin üzerinde şunlar yer alır (TİTCK kılavuzu):

eczanenin ve hazırlayan eczacının ismi,
doktorun ve hastanın isimleri,
ilacın kullanım şekli,
ilacın hazırlanış tarihi, içerdiği madde ya da maddeler ve miktarları,
ilacın saklama koşulu ve varsa uyarılar.

Kılavuz bir kural daha ekler: hastaya aynı anda birden fazla majistral ilaç verilecekse etiketlerin üzerinde onları birbirinden ayıran ibareler bulunur. Aynı hastaya hazırlanan iki krem aynı kavanozda, aynı renkte etiketle gidiyorsa hangisinin sabah, hangisinin akşam sürüleceği etiketten anlaşılmalıdır.

Beyaz etiket, kırmızı etiket

Renk kuralı kullanım yoluna göredir. Ağızdan alınan, yani dahilen kullanılan majistral ilacın etiketi beyaz; cilde, saça ya da başka bir yüzeye haricen uygulanan ilacın etiketi kırmızıdır. Yönetmelik de kılavuz da aynı şeyi söyler (31. madde, 2. fıkra; kılavuz, 10.b.2).

Rengin işi, hastanın evde bir bakışta “bu içilmez” diyebilmesidir. Tezgâhta bunu kolaylaştırmak için iki rulo etiketi ayrı yerde tutmak ve hazırlık bittiğinde etiketin rengini kullanım yoluyla bir kez daha karşılaştırmak yeterlidir.

ilaçtarif®’in sarı tarif etiketi bu kuralın dışındadır; o, eczanede hazırlanmamış, ruhsatlı bir ilacın kutusuna kullanım bilgisini taşır.

Tarif etiketinden farkı

İki etiket aynı tezgâhta basılır ama farklı kurallara bağlıdır. Ruhsatlı ilacın kutusuna yapıştırılan tarif etiketi için TİTCK’nın 2024 yazısı dört bilgiyle yetinilmesini istiyor. Majistral ilacın etiketi ise ilacı eczane hazırladığı için daha fazla bilgi taşır.

Bilgi	Tarif etiketi	Majistral etiket
Hasta adı	Var	Var
İlaç adı	Var	İçerdiği maddeler ve miktarları
Doz ve kullanım şekli	Hekimin önerdiği doz ve kullanım şekli	Kullanım şekli
Doktor adı	Yok	Var
Eczane ve hazırlayan eczacı	Yok	Var
Hazırlanış tarihi, saklama koşulu, uyarılar	Yok	Var
Renk kuralı	Yok	Dahilen beyaz, haricen kırmızı

Tarif etiketinin kurallarını tarif etiketine ne yazılır yazısında ayrıntılı anlattık.

Hazırlarken akılda tutulacak kurallar

Etiket, hazırlığın son adımıdır. Kılavuz hazırlık için de birkaç açık kural koyar (10.a ve 10.ç):

Laboratuvarda aynı anda birden fazla majistral ilaç hazırlanmaz.
Majistral ilaçları mesul müdür, yardımcı ya da ikinci eczacı hazırlar; yardımcı ve ikinci eczacının hazırladığı ilaç mesul müdürün gözetiminde hastaya sunulur.
Hastanın talebi üzerine majistral ilaç hazırlanmaz; majistral ilaçlar da dahil reçetesiz ilaç satışı yapılmaz.
Reçetede eksik, yanlış ya da anlaşılmayan bir şey varsa hekimle temasa geçilir.
Hazırlanan ilaç hiç kullanılmamış, yeni ve uygun bir ambalaja konur.

El yazısı yerine basılı etiket

Majistral etiketteki bilgi listesi uzun. Elle yazıldığında en çok kısalan satırlar hazırlanış tarihi, madde miktarları ve saklama koşulu olur; küçük bir kavanozun etiketine bunları okunaklı yazmak da zordur. Basılı etiket her seferinde aynı düzende çıkar ve hiçbir satır atlanmaz.

ilaçtarif®’in menüsünde bu iş için iki ayrı ekran bulunur: Majistral Etiket ve Gelişmiş Majistral. Programın diğer etiketleriyle aynı yazıcıdan basılır.

Eczanede basılan diğer etiketlerle birlikte bir bakış için eczane etiket türleri yazısına, ürünün tamamı için İlaçtarif nedir? sayfasına, modüllerin ekran görüntüleri için ana sayfadaki modüller bölümüne bakabilirsiniz.

Aromaterapötik ürünlerde yeni durum

2 Temmuz 2026’da yayımlanan Aromaterapötik Ürünler Hakkında Yönetmelik, eczanede majistral olarak hazırlanan aromaterapötik ürünler için ayrı kurallar getirdi: ruhsatsız ürünler bu amaçla kullanılamıyor, terkip ve kullanım amacı Kurum’un majistral monograflarıyla belirleniyor. Ayrıntılar Aromaterapötik Ürünler Yönetmeliği yazısında.

Majistral etiketi elle yazmayın

ilaçtarif®’in deneme sürümünde Majistral Etiket ekranını açın, etiketi tezgâhtaki yazıcınızdan basın. Sorularınız için destek hattımız telefonda.

Ücretsiz deneyin 0850 885 07 97

İlgili yazılar

Kaynaklar

Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete 12.04.2014, sayı 28970, 31. madde: resmigazete.gov.tr
TİTCK, İyi Eczacılık Uygulamaları Kılavuzu (10.a, 10.b, 10.ç): titck.gov.tr (PDF)