Sözlük
Eşdeğer ilaç nedir? Muadil ilaç ne demek?
Eşdeğer ilaç, aynı etkin maddeyi aynı dozda ve benzer formda içeren, eczanede birbirinin yerine verilebilen ilaçtır. SGK eşdeğer grubu ve ikame kuralı.
Eşdeğer ilaç, halk arasında muadil ilaç, referans ilaçla aynı etkin maddeyi aynı miktarda ve aynı farmasötik şekilde içeren ilaçtır. SGK, aynı etkin maddeyi aynı dozda içeren benzer dozaj formundaki ilaçları bir eşdeğer grupta toplar; bu gruptaki ilaçlar eczanede birbirinin yerine verilebilir. Fiyat farkı hesabı da bu gruplar üzerinden yapılır.
Eşdeğer ilaç kavramı iki yerde karşınıza çıkar: ilacın ruhsatında ve SGK'nın geri ödemesinde. İkisi ilişkilidir ama aynı soruya cevap vermez. Ruhsattaki tanım "bu ilaç referans ilaçla eşdeğer mi?" sorusunu, SGK'nın eşdeğer grubu ise "eczanede hangi ilaç hangisinin yerine verilebilir, SGK ne kadar öder?" sorusunu cevaplar.
Ruhsattaki tanım
Beşeri Tıbbi Ürünler Ruhsatlandırma Yönetmeliği eşdeğer tıbbi ürünü, etkin madde açısından referans tıbbi ürünle aynı kalitatif ve kantitatif terkibe ve aynı farmasötik şekle sahip olan ve biyoeşdeğerliği uygun biyoyararlanım çalışmalarıyla kanıtlanmış ürün olarak tanımlar. Uluslararası literatürde bu ürünlere jenerik denir; ruhsat süreci ve referans ilaçla ilişkisi jenerik ilaç sayfasında anlatılıyor.
Halk arasında kullanılan "muadil ilaç" da aynı şeyi kasteder. TEB'in 2024 tarihli açıklaması, eşdeğer (muadil) ilaçların orijinal (referans) ilaçlarla aynı özelliklere sahip olduğunu ve aynı tedavi etkisini sağladığını vurgular.
SGK'nın eşdeğer grubu
SUT'un 4.4.2 maddesi bugün "İç Referans Fiyatlandırma Uygulaması" başlığını taşır. Bu uygulamada eşdeğer grup şöyle tarif edilir: aynı etkin maddeyi aynı dozda içeren benzer dozaj formundaki ilaçlar aynı eşdeğer grupta değerlendirilir ve eczanede ikame edilebilir.
SGK bunun dışında başka gruplar da kurabilir. Ruhsatlı endikasyonları farklı olan, cihaz ya da direnç farkı bulunan, eczane ikamesi güvenli görülmeyen ilaçlar ile akılcı ilaç kullanımı çerçevesinde komisyonların belirlediği ilaçlar bu gruplara girer. Bu gruplar fiyat karşılaştırmasında kullanılır, ama içlerindeki ilaçlar eczanede birbirinin yerine verilemez.
| Eşdeğer grup | Diğer iç referans grupları | |
|---|---|---|
| Ortak özellik | Aynı etkin madde, aynı doz, benzer dozaj formu | SGK'nın belirlediği ölçütler (endikasyon, cihaz ya da direnç farkı gibi) |
| Eczanede ikame | Yapılabilir | Yapılamaz |
| Fiyat karşılaştırması | Var | Var |
Fiyat farkıyla ilişkisi
SGK her grupta en ucuz birim bedele yüzde 6 ekleyerek ödeyeceği azami bedeli belirler. Kamu fiyatı bunu aşan ilaçta aşan kısım hastadan ilaç fiyat farkı olarak istenir. SGK'nın duyurusu, hastanın eczaneden fiyat farkı çıkmayan eşdeğer ilacı isteyebileceğini belirtir. Bu yalnızca aynı eşdeğer gruptaki ilaçlar için geçerlidir.
Tezgâhta dikkat
Hasta eşdeğer ilaçla döndüğünde kutunun adı, rengi ve tablet görünüşü değişmiş olabilir. Yaşlı ve çok ilaç kullanan hastada "aynı ilaç mı?" sorusu bu yüzden çok gelir. Kutunun üzerinde hastanın adı, ilacın adı ve hekimin belirlediği dozla kullanım şeklinin yazılı olması, yeni kutuyu eskisiyle eşleştirmeyi kolaylaştırır. ilaçtarif® tarif etiketi bu dört bilgiyi basar.
ilaçtarif®’i ücretsiz deneyin
Barkodu okutun; hasta adı soyadı, ilaç adı, hekimin önerdiği doz ve kullanım şekli 60×40 mm sarı termal etikete basılsın.
Sık sorulanlar
Eczacı reçetedeki ilacı eşdeğeriyle değiştirebilir mi?
TEB'in açıklamasına göre eczacı, aynı etken maddeyi aynı miktarda içeren ilaçlar arasında eşdeğerini verme yetkisine sahiptir. SGK uygulamasında ikame yalnızca aynı eşdeğer gruptaki ilaçlar arasında yapılabilir.
Aynı etkin maddeyi içeren her ilaç eşdeğer midir?
Hayır. SGK aynı etkin maddeyi içerse de ruhsatlı endikasyonu, cihazı ya da direnci farklı olan veya eczanede ikamesi güvenli görülmeyen ilaçlar için ayrı gruplar oluşturur. Bu gruplardaki ilaçlar eczanede birbirinin yerine verilmez.
İlgili sayfalar
- Jenerik ilaç nedir? Referans ilaçtan farkıJenerik ilaç, referans ilaçla aynı etkin madde terkibine ve farmasötik şekle sahip, biyoeşdeğerliği kanıtlanmış ilaçtır. Mevzuattaki adı ve farkları.
- İlaç fiyat farkı nedir? Neden ödenir?İlaç fiyat farkı, ilacın kamu fiyatının SGK'nın eşdeğer grupta ödediği azami bedeli aşan kısmıdır. Nasıl hesaplanır, hasta ne zaman öder?
- İlaç kamu fiyatı nedir? Perakende fiyattan farkıKamu fiyatı, ilacın perakende satış fiyatına kamu kurum iskontosu uygulanarak bulunan indirimli bedelidir. Perakende fiyat ve fiyat farkıyla ilişkisi.
- Etken madde nedir? Etkin madde ve yardımcı madde farkıEtken madde, ilaca etkisini veren bileşendir; mevzuattaki adı etkin maddedir. Yönetmelikteki tanımı, yardımcı maddeden farkı ve kutuda nasıl yazıldığı.
- SUT nedir? Sağlık Uygulama Tebliği ne demek?SUT, SGK'nın hangi sağlık hizmetini ve ilacı hangi koşulla ödeyeceğini belirleyen tebliğdir. Eczaneyi ilgilendiren bölümleri ve güncel metin.
- Reçete fiyat etiketi modülü
- Medula reçetesinden tarif etiketi
Kaynaklar
- Beşeri Tıbbi Ürünler Ruhsatlandırma Yönetmeliği, Resmî Gazete 11.12.2021, sayı 31686: www.resmigazete.gov.tr
- SGK, Güncel 2013 SUT (01.07.2026), madde 4.4.2: www.sgk.gov.tr
- SGK, İlaç Fiyat Farkı Nedir? (09.01.2026): www.sgk.gov.tr
- TEB, Eşdeğer İlaç Güvenli İlaçtır (16.01.2024, Zonguldak Eczacı Odası): www.zeo.org.tr