Sözlük
Prospektüs nedir? İlaç prospektüsü ne demek?
Prospektüs, ilaç kutusundan çıkan bilgi kâğıdının halk arasındaki adıdır. Mevzuattaki karşılığı kullanma talimatıdır (KT). Kelimenin kökeni ve e-KT.
Prospektüs, Fransızca prospectus kökenli bir kelimedir; TDK sözlüğündeki karşılığı "tanıtmalık"tır. Eczanede ise ilaç kutusundan çıkan katlanmış bilgi kâğıdını anlatır. Bu kâğıdın mevzuattaki adı kullanma talimatıdır (KT). Sağlık personeline yönelik ayrıntılı metin ise Kısa Ürün Bilgisi'dir (KÜB). Artık birçok ilaçta KT karekodla elektronik olarak açılıyor.
Prospektüs, ilaç kutusunun içinden çıkan katlanmış bilgi kâğıdına halk arasında verilen addır. Kelime Fransızca prospectus'tan gelir; TDK'nın Güncel Türkçe Sözlüğü karşılığını "tanıtmalık" olarak verir. Sözlükteki örnek cümle bile eczane kokar: "Ne olur gelecek derste prospektüsü getireyim de Ayşe bana ilacın nasıl alınacağını anlatsın."
Mevzuatta prospektüs yok, kullanma talimatı var
Resmî metinlerde "prospektüs" kelimesi geçmez. 2017 tarihli Beşeri Tıbbi Ürünlerin Ambalaj Bilgileri, Kullanma Talimatı ve Takibi Yönetmeliği bu kâğıda kullanma talimatı (KT) der ve onu "beşeri tıbbi ürün ile birlikte sunulan, kullanıcı için hazırlanmış yazılı bilgiler" diye tanımlar. Hastanın "prospektüste yazıyordu" dediği metin, aslında Kurum'un onayladığı KT'dir.
Bir ilacın iki metni: KT ve KÜB
Tezgâhta karışan bir nokta: her ilacın tek bir "prospektüsü" yoktur. Onaylı iki metni vardır.
| Metin | Kime yazılır? | Nerede bulunur? |
|---|---|---|
| Kullanma talimatı (KT) | İlacı kullanacak kişiye | Kutuda basılı ya da karekodla açılan e-KT olarak |
| Kısa Ürün Bilgisi (KÜB) | Hekim, eczacı ve diğer sağlık personeline | TİTCK'nın KÜB/KT portalında |
Bu ayrım yeni değil. Adana Eczacı Odası'nın aktardığı 2008 tarihli TEB duyurusu, 19.01.2005 tarihli ruhsatlandırma yönetmeliğine göre ruhsatlandırılan ilaçlar için sağlık personeline yönelik KÜB hazırlandığını ve onaylı metinlerin Bakanlığın internet sitesinde yayımlanacağını bildiriyordu. Yönetmelik bugün de KT'nin KÜB'e uygun hazırlanmasını ister.
Prospektüs kutudan kalkıyor mu?
Kâğıt prospektüs alışkanlığı değişiyor. TİTCK'nın ambalaj ve KT kılavuzunun 18.03.2026 revizyonuna göre, sağlık mesleği mensuplarınca uygulanan ürünler, küçük ambalajlar ve dış ambalajı olmayan ürünler dışında beşeri tıbbi ürünlerde elektronik kullanma talimatı (e-KT) zorunlu, basılı KT ise ihtiyaridir. Hasta, dış ambalajdaki karekodu telefon kamerasıyla okutup metni açar; kılavuz bunun ek bir uygulama kurmadan yapılabilmesini şart koşar.
Bu yüzden "kutudan prospektüs çıkmadı" diyen hastaya kutudaki kodu gösterip metni birlikte açmak işe yarar. Görme engelli ve kısmi görebilen hastalar için Braille ya da büyük puntolu KT seçenekleri de kılavuzda yer alır.
Prospektüs ve tarif etiketi
Prospektüs uzun ve genel bir metindir; hastanın kendi dozunu söylemez. Eczanede kutuya yapıştırılan tarif etiketi bu boşluğu doldurur, ama TİTCK'nın 2024 yazısına göre etiketteki bilgilerin güncel onaylı KÜB/KT ile uyumlu olması gerekir. ilaçtarif®'te tarifler prospektüse sadık kalınarak ve halkın anlayacağı bir dille eczacılar tarafından hazırlanır; ayrıntılar ilaçtarif nedir sayfasında.
ilaçtarif®’i ücretsiz deneyin
Barkodu okutun; hasta adı soyadı, ilaç adı, hekimin önerdiği doz ve kullanım şekli 60×40 mm sarı termal etikete basılsın.
Sık sorulanlar
Prospektüs ile kullanma talimatı aynı şey mi?
Günlük dilde evet. Kutudan çıkan, hastaya yönelik kâğıt yönetmelikte "kullanma talimatı (KT)" diye geçer. Prospektüs kelimesi mevzuatta kullanılmaz.
Prospektüs kutudan çıkmazsa ne olur?
TİTCK kılavuzuna göre çoğu ilaçta elektronik kullanma talimatı (e-KT) zorunlu, basılı KT ihtiyaridir. Dış ambalajdaki karekod telefon kamerasıyla okutularak güncel metin açılır.
İlgili sayfalar
- Kullanma talimatı (KT) nedir? İlaçta KT ne demek?Kullanma talimatı (KT), ilacı kullanacak kişi için hazırlanan onaylı metindir. Yönetmelikteki tanımı, başlıkları, KÜB ile ilişkisi ve e-KT.
- KÜB nedir? Kısa Ürün Bilgisi ne demek?KÜB, ilacın sağlık personeline yönelik onaylı bilgi metnidir. Hangi bölümlerden oluşur, KT'den farkı ne, güncel KÜB'e nereden ulaşılır?
- Karekod nedir? İlaç kutusundaki karekod ne işe yarar?İlaç karekodu, her kutuyu tekil olarak tanımlayan iki boyutlu DataMatrix kodudur. Yönetmelikteki tanımı, içindeki dört bilgi ve İTS ile ilişkisi.
- Etken madde nedir? Etkin madde ve yardımcı madde farkıEtken madde, ilaca etkisini veren bileşendir; mevzuattaki adı etkin maddedir. Yönetmelikteki tanımı, yardımcı maddeden farkı ve kutuda nasıl yazıldığı.
- Tarif etiketine ne yazılır? TİTCK'nın 2024 yazısı
- İlaçtarif nedir?
Kaynaklar
- TDK Güncel Türkçe Sözlük, "prospektüs" maddesi: sozluk.gov.tr
- Beşeri Tıbbi Ürünlerin Ambalaj Bilgileri, Kullanma Talimatı ve Takibi Yönetmeliği, Resmî Gazete 25.04.2017, sayı 30048: www.resmigazete.gov.tr
- Adana Eczacı Odası, "İlaçların Kısa Ürün Bilgisi (KÜB) Hakkında" (TEB duyurusu, 14.05.2008): www.adanaeo.org.tr
- TİTCK, Beşeri Tıbbi Ürünlerin Ambalaj Bilgileri ve Kullanma Talimatına İlişkin Kılavuz (İRD-KLVZ-07, rev. 18.03.2026): titck.gov.tr