Sorular
Eczacı reçetesiz antibiyotik verebilir mi?
TİTCK reçetesiz ilaç satışının 1262 sayılı Kanunla yasak olduğunu hatırlatır. Reçeteye tabi ilaçta kural, akılcı ilaç kullanımı ve hastaya anlatım.
Hayır. TİTCK'nın açıklamasına göre 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu reçetesiz ilaç satışını yasaklar; TİTCK antibiyotikleri, eczanelerden reçetesiz satıldığı tespit edilen ilaç grupları arasında saymıştır. İyi Eczacılık Uygulamaları Kılavuzu da eczanede reçetesiz ilaç satışı yapılamayacağını yazar. Eczacının görevi hastayı hekime yönlendirmek ve nedenini anlatmaktır.
"Geçen sefer doktor bunu yazmıştı, bir kutu daha verir misiniz?" Tezgâhta antibiyotik için gelen bu istek tanıdıktır. Cevabın dayanağı da nettir.
Kural
TİTCK'nın 15.05.2013 tarihli açıklaması, 26/5/1928 tarihli 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu ile reçetesiz ilaç satışının yasak olduğunu hatırlatır. Aynı açıklama, illerde yapılan tespitlerde reçetesiz satıldığı görülen ilaç grupları arasında büyüme hormonları, antihistaminikler ve antidepresanlarla birlikte antibiyotikleri sayar ve illere denetim talimatı verildiğini duyurur.
TİTCK'nın İyi Eczacılık Uygulamaları Kılavuzu da eczanede, majistral ilaçlar dahil, reçetesiz ilaç satışı yapılamayacağını yazar (10.ç.9).
Reçetesiz ilaç ile reçetesiz satış farklı şeyler
Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmelik, eczanede satılan beşeri ilaçları "reçeteye tâbi olan veya olmayan" diye ikiye ayırır (madde 42). Reçeteye tabi olmayan ilaçlarda eczacının görevi, hastanın gereksinimine uygun, güvenli ve akılcı tedarik ve danışmanlıktır (madde 7). Yasak olan, reçeteye tabi bir ilacın reçetesiz verilmesidir. TİTCK'nın 2013 açıklaması antibiyotikleri tam da bu yasağın ihlal edildiği gruplar arasında sayar.
Akılcı ilaç kullanımı açısından
TİTCK, akılcı ilaç kullanımını Dünya Sağlık Örgütü'nün tanımıyla açıklar: kişilerin klinik bulgularına ve bireysel özelliklerine göre uygun ilaca, uygun süre ve dozda, en düşük maliyetle ve kolayca ulaşabilmesi. TİTCK'nın sayfası ayrıca tüm hastaların yarısının ilaçlarını doğru kullanamadığını belirtir.
Kılavuz, eczacıya akılcı ilaç kullanımında toplumsal farkındalık oluşturma (5.a.3) ve riskli bireyleri erken tanı ve tedavi için doktora yönlendirme (5.b.6) görevi verir. Reçetesiz antibiyotik isteyen hasta, bu görevin en somut karşılaştığı durumdur.
Tezgâhta nasıl söylenir?
Kısa, gerekçeli ve suçlamayan bir cevap işe yarar:
- Kuralı söyleyin: "Bu ilaç reçeteyle verilen bir ilaç; reçetesiz veremiyoruz."
- Gerekçeyi söyleyin: "Hangi ilacın, ne kadar süre gerektiğine muayene eden hekim karar veriyor."
- Yol gösterin: Hastayı aile hekimine veya acil bir durum varsa ilgili sağlık kuruluşuna yönlendirin.
- Reçetesiz seçenekleri dürüstçe konuşun: Şikâyete yönelik reçetesiz bir ürün düşünülüyorsa, bunun antibiyotiğin yerini tutmadığını açıkça belirtin. Ürün önerisinin sınırları için eczacı hastaya ürün önerebilir mi sayfasına bakın.
Kontrole tabi ilaçlarda (kırmızı ve yeşil reçeteli) reçete kuralı daha da sıkıdır; bkz. kırmızı, yeşil, mor ve turuncu reçete.
Reçeteli antibiyotik verildiğinde
Hekimin yazdığı antibiyotik verilirken kullanım süresi ve şekli hekimin belirlediği gibi hastaya anlatılır. Kılavuz, eczacının ilacın kullanım şekli ve dozu hakkında sözlü bilginin yanında ambalaj üzerine yazarak da bilgi verebileceğini söyler (10.ç.6). Hastanın yaşadığı istenmeyen bir etki varsa bunun nasıl bildirileceği yan etki nasıl bildirilir sayfasında.
ilaçtarif®’i ücretsiz deneyin
Barkodu okutun; hasta adı soyadı, ilaç adı, hekimin önerdiği doz ve kullanım şekli 60×40 mm sarı termal etikete basılsın.
Sık sorulanlar
Hasta daha önce aynı antibiyotiği kullandığını söylüyorsa?
Önceki reçete, yeni bir reçete yerine geçmez. Kural reçetesiz ilaç satışını yasaklar; hastayı hekime yönlendirmek gerekir.
Eczane hiç reçetesiz ilaç satamaz mı?
Satabilir. Yönetmelik "reçeteye tâbi olan veya olmayan" beşeri ilaçlardan söz eder; reçeteye tabi olmayan ilaçların hastanın gereksinimlerine uygun ve akılcı şekilde tedarikini ve danışmanlığını eczacının görevleri arasında sayar. Yasak, reçeteye tabi ilacın reçetesiz verilmesidir.
İlgili sayfalar
- Kırmızı, yeşil, mor ve turuncu reçete farkı nedir?Kırmızı reçete uyuşturucu, yeşil reçete psikotrop ilaçlar için; mor ve turuncu kan ürünleri için. Eczanede saklama, reçetenin iadesi ve e-reçete kuralları.
- Eczacı hastaya ek ürün önerebilir mi? Çapraz önerinin sınırıYönetmelik reçetesiz üründe danışmanlığı eczacının görevi sayar; Deontoloji Tüzüğü hekim dışı tavsiyeyi ve hediyeli satışı yasaklar. Sınır nerede?
- Eczacı ilaç yan etkisini TÜFAM'a nasıl bildirir?TÜFAM'a çevrimiçi form, e-posta, Reçetem, ücretsiz telefon veya faksla bildirim. Asgari dört bilgi, hastanın kimliği istenmez. Eczacının yükümlülüğü.
- Yaşlı hastaya ilaç kullanımı nasıl anlatılır?İyi Eczacılık Uygulamaları Kılavuzu'na göre ilaç öyküsünü sorun, terim kullanmayın, önemliyi tekrarlayın, anlaşıldığını teyit edin, kutuya yazın.
- Akılcı ilaç kullanımı nedir?
Kaynaklar
- TİTCK, Reçetesiz İlaç Satışı genelgesi hakkında basın açıklaması (15.05.2013): www.titck.gov.tr
- TİTCK İyi Eczacılık Uygulamaları Kılavuzu, maddeler 5.a.3, 5.b.6 ve 10.ç.9 (Antalya Eczacı Odası kopyası): www.antalyaeo.org.tr
- Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmelik, maddeler 7 ve 42: www.mevzuat.gov.tr
- TİTCK, Akılcı İlaç Kullanımı: www.titck.gov.tr