Sorular
Eczacı hastaya ek ürün önerebilir mi? Çapraz önerinin sınırı
Yönetmelik reçetesiz üründe danışmanlığı eczacının görevi sayar; Deontoloji Tüzüğü hekim dışı tavsiyeyi ve hediyeli satışı yasaklar. Sınır nerede?
Evet, ama sınırları var. Yönetmelik, reçeteye tabi olmayan ilaçların ve sağlık ürünlerinin hastanın gereksinimine uygun, güvenli ve akılcı tedarikini ve danışmanlığını eczacının görevi sayar. Deontoloji Tüzüğü ise eczacının hekimin isteği dışında hastaya tavsiyede bulunmasını, hediye yoluyla satışı ve reklamı yasaklar. Öneri hastanın ihtiyacından doğmalı, reçeteli tedaviye dokunmamalıdır.
İlacını almaya gelen hastaya "bunun yanında şunu da kullanabilirsiniz" demek tezgâhta sık yaşanır. Buna çapraz öneri deniyor. Mevzuat bunu yasaklamaz, ama nereye kadar gidileceğini birkaç metin birlikte belirler.
Yönetmelik: danışmanlık eczacının görevi
Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmelik'in 7. maddesi eczacının sorumlulukları arasında şunları sayar:
- reçeteye tabi olmayan ilaçların ve sağlıkla ilgili tüm ürünlerin hastanın gereksinimlerine uygun, güvenli ve akılcı bir şekilde tedarikini sağlamak ve bu konuda danışmanlık vermek,
- hastanın ilaçlarını ve tıbbi cihazlarını güvenli ve etkin kullanmasına yardımcı olmak,
- ilaç sunumunun hastanın gereksinimleriyle uyumlu ve güvenli olmasını sağlamak.
Yani hastaya ihtiyacı olan bir ürünü önermek, Yönetmeliğe göre eczacının işinin parçasıdır.
Deontoloji Tüzüğü: üç sınır
Türk Eczacıları Deontoloji Tüzüğü aynı konuya sınırlar tarafından bakar:
- Madde 5: Eczacı hekimin iznini almadan yazılan ilaçtan başkasını veremez ve hekimin isteği dışında hastaya veya yakınlarına tavsiyede bulunmaz.
- Madde 8: Eczacı açık veya gizli, hileli veya muvazaalı anlaşmalarla ya da hediye vermek yoluyla satış yapamaz.
- Madde 9: Eczacı her ne şekilde olursa olsun kendi reklamını yapamaz.
İki metin birlikte okunduğunda pratik bir çizgi çıkar: öneri, hekimin düzenlediği tedaviyle çelişmemeli ve onun yerine geçmemelidir. Reçetesiz alanda ise öneri, hastanın ihtiyacına dayalı danışmanlık olarak kalmalıdır. Bu bir yorumdur; somut bir uygulamadan emin değilseniz bağlı olduğunuz eczacı odasının görüşünü alın.
İyi Eczacılık Uygulamaları: önce hasta
TİTCK'nın İyi Eczacılık Uygulamaları Kılavuzu önerinin hangi sırayla yapılacağını da ima eder:
- Eczacı öncelikle hasta sağlığını gözetir (5.a.1).
- İlacın kullanımı ayrıntılı anlatılır ve hastanın anladığı teyit edilir (5.a.6).
- İlaç bilgisi verilirken hastanın kullanmakta olduğu ilaçlar hakkında bilgi alınır (10.ç.3).
- Hastaya doz uygulaması sırasında kaçınılması gereken gıda ve diğer ilaçlar anlatılır (5.b.5).
- Eczane vitrinlerine reklam asılamaz, promosyon amaçlı ilaç satışı yapılamaz (10.ç.10).
Tezgâhta iyi bir öneri
- Soru önce gelir. Hastanın başka hangi ilaçları kullandığını, şikâyetini ve beklentisini sormadan ürün önermeyin.
- Reçeteye dokunmayın. Öneri, hekimin yazdığı ilacın yerine geçmez, dozunu değiştirmez.
- Hayır cevabına saygı. Hasta istemezse ısrar, hediye veya "bir alana bir bedava" türü teşvik kullanılmaz.
- Gerekçeyi açık söyleyin. Ürünün neden önerildiği ve neyin yerine geçmediği net olsun.
Önce hangi soruların sorulacağını eczanede çapraz öneri yazısında ayrıntılı anlattık.
ilaçtarif® ne gösterir?
ilaçtarif®'in Çapraz Öneri modülü, okutulan ilaca uygun tamamlayıcı ürün önerilerini, önemli bilgileri ve hastaya sorulabilecek başlangıç sorularını eczacının ekranında gösterir. Eczacı kendi önerisini ekleyip düzenleyebilir. Öneriyi hastaya yapıp yapmamaya eczacı karar verir; öneri tarif etiketine yazılmaz.
ilaçtarif®’i ücretsiz deneyin
Barkodu okutun; hasta adı soyadı, ilaç adı, hekimin önerdiği doz ve kullanım şekli 60×40 mm sarı termal etikete basılsın.
Sık sorulanlar
"Bir alana bir bedava" kampanyası yapılabilir mi?
İyi Eczacılık Uygulamaları Kılavuzu promosyon amaçlı ilaç satışını yasaklar; Deontoloji Tüzüğü hediye vermek yoluyla satışı mesleğin şeref ve haysiyetine aykırı sayar. İlaç dışı ürünlerde tereddüt varsa eczacı odasına danışın.
Reçeteli ilacın yerine başka bir ürün önerilebilir mi?
Hayır. Deontoloji Tüzüğü'ne göre eczacı hekimin iznini almadan yazılan ilaçtan başkasını veremez. SGK reçetelerinde eşdeğer ikamenin kendi kuralları vardır.
İlgili sayfalar
- Eczane vitrinine reklam veya afiş asılabilir mi?Yönetmelik vitrine ürün tanıtımı amaçlı levha ve ilan yapıştırmayı, kapı önüne totem ve seyyar tabela koymayı yasaklar. Tabela ve reklam kuralları.
- Eczanede hangi ürünler satılabilir? Yönetmelik listesiYönetmelik madde 42: ilaç, ruhsatlı bitkisel ve homeopatik ürün, özel tıbbi amaçlı gıda yalnız eczanede; takviye, kozmetik, tıbbi malzeme eczanede de.
- Eczacı reçetesiz antibiyotik verebilir mi?TİTCK reçetesiz ilaç satışının 1262 sayılı Kanunla yasak olduğunu hatırlatır. Reçeteye tabi ilaçta kural, akılcı ilaç kullanımı ve hastaya anlatım.
- Yaşlı hastaya ilaç kullanımı nasıl anlatılır?İyi Eczacılık Uygulamaları Kılavuzu'na göre ilaç öyküsünü sorun, terim kullanmayın, önemliyi tekrarlayın, anlaşıldığını teyit edin, kutuya yazın.
- Çapraz öneri modülü
- Eczanede çapraz öneri: önce ne sorulur?
Kaynaklar
- Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmelik, maddeler 7 ve 25: www.mevzuat.gov.tr
- Türk Eczacıları Deontoloji Tüzüğü, maddeler 5, 8 ve 9: www.mevzuat.gov.tr
- TİTCK İyi Eczacılık Uygulamaları Kılavuzu, maddeler 5.a.1, 5.a.6, 5.b.5, 10.ç.3 ve 10.ç.10 (Antalya Eczacı Odası kopyası): www.antalyaeo.org.tr