Sözlük
İlaç katılım payı nedir? Kimden, ne kadar alınır?
Katılım payı, SGK kapsamındaki kişinin muayene ve ilaç için kendi cebinden ödediği tutardır. İlaçta yüzde 10 ve yüzde 20 oranları, kimin muaf olduğu.
Katılım payı, genel sağlık sigortalısının ya da bakmakla yükümlü olduğu kişinin sağlık hizmetinden yararlanmak için kendisinin ödediği tutardır. Ayakta tedavide verilen ilaçlarda SGK'dan gelir veya aylık alanlardan yüzde 10, diğer kişilerden yüzde 20 alınır. Aylık alanların payı aylıktan kesilir, diğerleri eczanede öder.
Katılım payı, 5510 sayılı Kanun'un 3. maddesindeki tanımıyla, sağlık hizmetlerinden yararlanabilmek için genel sağlık sigortalısı veya bakmakla yükümlü olduğu kişiler tarafından ödenecek tutardır. Kanunun 68. maddesi katılım payı alınacak hizmetleri sayar: ayakta tedavide hekim ve diş hekimi muayenesi, vücut dışı protez ve ortezler, ayakta tedavide sağlanan ilaçlar ve Kurumca belirlenen bazı yatarak tedaviler.
Eczanede "katılım payı" denince genellikle üç ayrı kalem kastedilir. Karışmaması için ayrı ayrı bakmak gerekir.
| Kalem | Dayanağı | Ayrıntı |
|---|---|---|
| İlaç katılım payı (yüzdeli) | SUT 1.8.2 (1) | Bu sayfa |
| Reçete ve kutu başına alınan sabit tutar | SUT 1.8.2 (2) | Kutu başı ücret |
| Muayene katılım payı | SUT 1.8.1 | Muayene katılım payı |
İlaçta yüzde kaç alınır?
Kanun, ilaç katılım payının yüzde 10 ile yüzde 20 arasında Kurumca belirleneceğini söyler. SUT'un 1.8.2 maddesi bunu iki orana bağlar: SGK'nın bedelini karşıladığı ilaçlar için Kurumdan gelir ve aylık alanlar ile bakmakla yükümlü oldukları kişilerden yüzde 10, diğer kişilerden yüzde 20 katılım payı alınır.
Tahsil şekli de kişiye göre değişir. Gelir ve aylık alanların payı aylıklarından mahsup edilir; diğer kişilerden ise SGK ile sözleşmeli eczane tahsil eder. Tezgâhta aynı reçete için bir hastanın ödeme yapması, diğerinin yapmaması çoğu zaman bu farktan kaynaklanır.
Kimden alınmaz?
SUT'un 1.8.5 maddesi istisnaları uzun bir liste hâlinde verir. Eczanede en sık karşılaşılanlar şunlardır:
- Sağlık raporuyla belgelenen ve EK-4/D "Hasta Katılım Payından Muaf İlaçlar Listesi"ndeki hastalıklarda, listede yazan ilaçlar.
- İş kazası ve meslek hastalığı nedeniyle sağlanan hizmetler.
- Yatarak tedavide kullanılan ilaçlar ile tetkik ve tahlillerde kullanılan ilaçlar.
- Vazife ve harp malulleri, şeref aylığı ve vatani hizmet tertibi aylığı alanlar gibi kanunla sayılan gruplar.
Muafiyet bir kişiye değil, çoğu zaman belirli bir rapora ve ilaca bağlıdır. Aynı hastanın raporlu ilacında katılım payı çıkmazken aynı reçetedeki başka bir ilaçta çıkabilir. Bu konuda ayrıntı için raporlu ilaç sayfasına bakabilirsiniz.
Fiyat farkı katılım payı değildir
Hastanın eczanede ödediği tutar yalnızca katılım payından oluşmayabilir. Kamu fiyatı, SGK'nın eşdeğer grupta ödediği azami bedeli aşan bir ilaçta aradaki fark hastadan istenir. Bu fark katılım payı değil, ilaç fiyat farkıdır; dayanağı da SUT'un ayrı bir maddesidir.
Hastaya bu kalemleri tek tek göstermek tartışmayı kısaltır. ilaçtarif®'in reçete fiyat etiketi ilaç katılım payı, kutu başı ücreti, geçmişten gelen muayene, ilaç fiyat farkı ve ödenecek toplamı ayrı satırlarda basar.
ilaçtarif®’i ücretsiz deneyin
Barkodu okutun; hasta adı soyadı, ilaç adı, hekimin önerdiği doz ve kullanım şekli 60×40 mm sarı termal etikete basılsın.
Sık sorulanlar
Emekli hasta eczanede ilaç katılım payı öder mi?
SUT'a göre SGK'dan gelir veya aylık alanlar ile bakmakla yükümlü oldukları kişilerin ilaç katılım payı aylıklarından mahsup edilir. Bu yüzden eczanede ilaç katılım payı ödemezler; ilaç fiyat farkı gibi başka kalemler ise ayrıca çıkabilir.
Raporlu ilaçlarda katılım payı alınır mı?
Sağlık raporuyla belgelenen ve SGK'nın EK-4/D listesindeki hastalıklarda, listede belirtilen ilaçlar için yüzde oranlı katılım payı alınmaz ve bu ilaçlar kutu hesabına da katılmaz. Listede olmayan ilaçlar için genel kural geçerlidir.
İlgili sayfalar
- Kutu başı ücret nedir? Reçete başı katılım payıKutu başı ücret, eczanede her reçete için ilk üç kutuya sabit, sonraki her kutuya ayrıca alınan katılım payıdır. Dayanağı, 2026 tutarı ve istisnalar.
- Muayene katılım payı nedir? Neden eczanede alınır?Muayene katılım payı, hastane ve özel sağlık kuruluşundaki muayene için hastanın ödediği tutardır. Neden eczanede tahsil edilir, kimden alınmaz?
- İlaç fiyat farkı nedir? Neden ödenir?İlaç fiyat farkı, ilacın kamu fiyatının SGK'nın eşdeğer grupta ödediği azami bedeli aşan kısmıdır. Nasıl hesaplanır, hasta ne zaman öder?
- SUT nedir? Sağlık Uygulama Tebliği ne demek?SUT, SGK'nın hangi sağlık hizmetini ve ilacı hangi koşulla ödeyeceğini belirleyen tebliğdir. Eczaneyi ilgilendiren bölümleri ve güncel metin.
- Raporlu ilaç nedir? İlaç kullanım raporu ne demek?Raporlu ilaç, SGK'nın ödemesi için bir sağlık raporuna dayanarak reçete edilen ilaçtır. SUT'a göre rapor türleri, süresi ve katılım payı muafiyeti.
- Reçete fiyat etiketi modülü
- Medula reçetesinden tarif etiketi
Kaynaklar
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, madde 3, 68, 69: www.mevzuat.gov.tr
- SGK, Güncel 2013 SUT (01.07.2026), madde 1.8, 1.8.2 ve 1.8.5: www.sgk.gov.tr