Sorular
İTS bildirimi hangi işlemlerde zorunlu? Eczane rehberi
Mal alım, satış, iade, takas, imha ve deaktivasyon. 6197 sayılı Kanun ve Yönetmelik'e göre eczanenin İlaç Takip Sistemi'ne bildirmesi gereken işlemler.
6197 sayılı Kanun ve Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmelik'e göre eczane; beşeri ilaçların alışını, satışını, ecza deposuna iadesini, eczaneler arası takasını ve miadı geçmiş ya da bozulmuş ilaçların imhasını İlaç Takip Sistemi'ne (İTS) bildirmek zorundadır. 2025'te Kanuna özel tıbbi amaçlı gıdalar da eklendi. Satış bildirimi ilaç hastaya verilmeden önce yapılır.
İlaç Takip Sistemi (İTS), ilaçları karekodla tekilleştirip tedarik zincirindeki hareketlerini izleyen merkezi kayıt sistemidir. Eczane açısından soru şudur: hangi işlemde bildirim zorunlu? Cevap iki metinde yazılıdır.
Kanun ve Yönetmelik ne diyor?
6197 sayılı Kanunun 24. maddesi, ilaçların satışı, alındığı ecza deposuna veya mücbir sebeple diğer depolara iadesi, eczaneler arasındaki takası ve miadı geçmiş ya da bozulmuş olanlarının imhası işlemlerinde İTS'ye bildirim yapılmasını zorunlu tutar. 21/7/2025 tarihli 7557 sayılı Kanunla bu cümleye "ve özel tıbbi amaçlı gıdaların" ibaresi eklendi.
Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmelik'in 27. maddesi aynı listeyi beşeri ilaçlar için tekrarlar ve iki ayrıntı ekler:
- İlaçların alışı da bildirim kapsamındadır; eczanenin kapanması halinde diğer depolara iade de sayılır.
- Satış, mal iade ve takas bildiriminde İTS'de gösterilen alıcı ile bu işleme ait belgelerdeki alıcının aynı olması zorunludur.
Bildirim tipleri
İTS'nin kendi açıklaması eczanenin kullandığı bildirimleri şöyle tanımlar:
| Bildirim | Ne zaman |
|---|---|
| Mal alım | Ürünler stoka kabul edilirken; doğrulama içerir |
| Eczane satış | İlaç hastaya verilmeden önce yapılması zorunlu bildirim |
| Mal iade | Alınan ürün iade edildiğinde; ürün eczanenin stokundan çıkıp diğer paydaşın stokuna geçer |
| Satış iptali | Satılan malın iadesi kabul edilirken; doğrulama içerir |
| Deaktivasyon | Kullanılamaz durumdaki ürünleri sistemden çıkarmak için |
| Ürün doğrulama | Bildirim değil bir servis: elinizdeki ürünün satılabilir olup olmadığını kontrol eder |
İTS'ye göre satış ve mal alım bildirimlerinde ürünlerin miadı da kontrol edildiğinden miadı geçen bir ürün satılamaz. Bakanlık kararıyla ilaçlarda geri çekme ve blokaj işlemi de uygulanabilir.
SGK reçetesinde İTS
SGK–TEB protokolünün 3.2.4 maddesine göre verilen ilaçların tamamının karekod bilgileri İTS'den onay alınarak SGK'ya fatura edilir. Karekod uygulaması dışındaki ürünlerin kupür ve barkodları reçeteye eklenir. Protokolün 3.10 maddesi ayrıca SGK'nın bedelini ödemediği ilaçların karekodlarının İTS'de yeniden satılabilir hale getirilemeyeceğini yazar.
Diğer İTS yükümlülükleri
- Kontrole tabi ilaçlar: Normal reçeteyle verilmesi gereken kontrole tabi ilaçların reçeteli elden satışlarında reçete kayıtlarının elektronik tutulması ve İTS'ye kaydedilmesi zorunludur (Yönetmelik madde 30).
- Ciro beyanı: Serbest eczanelerin ciro bilgileri her yıl Nisan ayında İTS üzerinden beyan edilir; beyan etmeyen eczacının İTS erişimi beyan tarihine kadar geçici olarak engellenir (Yönetmelik madde 16). Bu beyan ikinci eczacı yükümlülüğünün hesabında kullanılır; bkz. ikinci eczacı ne zaman zorunlu.
İmha ve takas süreçlerinin eczane tarafı için miadı geçen ilaç eczanede ne yapılır ve eczaneler arası ilaç takası sayfalarına bakın. Karekodun içinde hangi bilgilerin bulunduğunu barkod mu, karekod mu yazısında anlattık.
ilaçtarif®’i ücretsiz deneyin
Barkodu okutun; hasta adı soyadı, ilaç adı, hekimin önerdiği doz ve kullanım şekli 60×40 mm sarı termal etikete basılsın.
Sık sorulanlar
Miadı geçmiş ilaç İTS'de satılabilir mi?
Hayır. İTS'nin açıklamasına göre satış ve mal alım bildirimi sırasında ürünlerin miadı da kontrol edildiğinden miadı geçen bir ürün satılamaz.
Satılan ilaç eczaneye geri gelirse İTS'de ne yapılır?
İTS'ye göre satılan malın iadesi kabul edilirken satış iptali bildirimi kullanılır; bu bildirim doğrulama içerir. SGK'nın bedelini ödemediği ilaçların karekodları ise protokole göre yeniden satılabilir hale getirilemez.
İlgili sayfalar
- Miadı geçen ilaç eczanede ne yapılır? İmha adımlarıYönetmelik madde 41'e göre miadı geçen ilaç satıştan kaldırılır, listelenir, il sağlık müdürlüğüne başvurulur ve tutanakla imha edilir. İTS ve geri çekme.
- Eczaneler arası ilaç takası yapılabilir mi? KurallarTakas toptan satış sayılmaz ama yalnızca aynı ildeki eczaneler arasında yapılabilir ve İTS'ye bildirilir. 6197 sayılı Kanun ve Yönetmelik madde 42.
- İkinci eczacı ne zaman zorunlu? 2026 hasılat sınırı2026'da ikinci eczacı için 2025 KDV hariç hasılatı 66.899.094 TL ya da 80.000 reçete; yardımcı eczacı için 31.722.520 TL. Yönetmelik madde 16 ve süreler.
- Eczane internetten ilaç satabilir mi? WhatsApp reçetesi6197 sayılı Kanun ilaçların internette satışını ve eczaneler adına site açılmasını yasaklar. Telefon, faks, WhatsApp ile gelen reçeteler de kabul edilmez.
- İTS nedir?
- Barkod mu, karekod mu?
Kaynaklar
- 6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun, madde 24 (7557 sayılı Kanunla değişik): www.mevzuat.gov.tr
- Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmelik, maddeler 16, 27 ve 30: www.mevzuat.gov.tr
- İlaç Takip Sistemi, İTS Nedir? (bildirim tipleri): www.its.gov.tr
- SGK–TEB Eczanelerden İlaç Teminine İlişkin Protokol (01/10/2024), maddeler 3.2.4 ve 3.10: www.sgk.gov.tr