İlaç etkileşimi nedir? KÜB 4.5 ve kullanma talimatı

İlaç etkileşimi, bir ilacın başka bir maddeyle birlikte kullanıldığında beklenenden farklı davranmasıdır. Etki artabilir, azalabilir ya da yeni bir istenmeyen etki ortaya çıkabilir. Etkileşimin tarafı yalnızca başka bir ilaç değildir; bitkisel ürünler, gıdalar ve içecekler de olabilir.

İki temel tür

TİTCK'nın KÜB kılavuzu etkileşimleri iki kaynağa dayandırır:

Farmakokinetik etkileşim: Bir maddenin, diğer ilacın vücuttaki düzeyini değiştirmesi. Kılavuz bu yüzden plazma düzeyleri üzerindeki etkilerin ve biliniyorsa mekanizmanın yazılmasını ister; örnek olarak enzim inhibitörü ya da indükleyici ilaçları anar ve bu ilaç kesildiğinde etkileşimin ne kadar sürdüğünün de belirtilmesini ister.
Farmakodinamik etkileşim: İki maddenin etkilerinin birbirini güçlendirmesi ya da zayıflatması. Kılavuz örnek olarak etkinin güçlenmesini (potansiyalizasyon) anar.

KÜB'ün 4.5 bölümü

Bölümün tam adı 4.5 Diğer tıbbi ürünler ile etkileşimler ve diğer etkileşim şekilleridir. Kılavuza göre:

Önce kontrendike kombinasyonlar, sonra eşzamanlı kullanımı önerilmeyenler, sonra önlem gerektirenler yazılır.
Her önemli etkileşim için öneri, klinik sonuç ve biliniyorsa mekanizma verilir. Doz ayarlaması gerekiyorsa 4.2 bölümüne gönderme yapılır.
Bitkisel tıbbi ürünler, gıdalar ve tıbbi amaçla kullanılmayan ama farmakolojik olarak etkin maddelerle olan önemli etkileşimler de yazılır.
Hiç etkileşim çalışması yapılmamışsa bu açıkça belirtilir.
Böbrek yetmezliği olanlar, çocuklar ve yaşlılar gibi etkileşimin daha belirgin olabileceği gruplar ayrıca anılır.

Hastanın okuduğu kullanma talimatında aynı bilgi "Diğer ilaçlar ile birlikte kullanımı" ve yiyecek ve içecekle kullanım başlıklarında sade dille yer alır. Talimatlar genellikle reçeteli ya da reçetesiz kullanılan her ilacın hekime veya eczacıya söylenmesini ister.

Eczanede etkileşim

İyi Eczacılık Uygulamaları Kılavuzu, ilaç-ilaç ve ilaç-besin etkileşimlerinin önüne geçilmesini kılavuzun amaçları arasında sayar. Eczacıdan ilaç verirken hastanın kullanmakta olduğu ilaçlar hakkında bilgi almasını (10.ç.3) ve hastayı doz uygulaması sırasında kaçınılması gereken gıda ve diğer ilaçlar konusunda bilgilendirmesini ister (5.b.5). TİTCK da akılcı olmayan ilaç kullanımının sonuçları arasında ilaç etkileşimlerini sayar; konunun çerçevesi için akılcı ilaç kullanımı sayfasına bakabilirsiniz.

Tezgâhta en kolay atlanan soru, hastanın reçete dışında ne kullandığıdır. Bir gıda takviyesi ya da bitkisel ürün çoğu zaman "ilaç" sayılmadığı için söylenmez. Reçeteye ek bir ürün önerirken de aynı soru geçerlidir; eczanede tamamlayıcı ürün önerisini çapraz öneri yazısında ayrıca ele aldık.

Belirli bir ilaç ikilisinin birlikte kullanılıp kullanılamayacağı hekimin ve eczacının değerlendirmesidir. Bu sayfa yalnızca kavramı açıklar; ilaca özgü bilgi için ilgili KÜB'e bakılır.

ilaçtarif®’i ücretsiz deneyin

Barkodu okutun; hasta adı soyadı, ilaç adı, hekimin önerdiği doz ve kullanım şekli 60×40 mm sarı termal etikete basılsın.

Ücretsiz deneyin 0850 885 07 97

Sık sorulanlar

Bitkisel ürünler ve gıdalar da etkileşime girer mi?

KÜB kılavuzu, bitkisel tıbbi ürünler, gıdalar ve farmakolojik olarak etkin maddelerle gerçekleşebilecek önemli etkileşimlerin de 4.5 bölümünde yazılmasını ister. Kullanma talimatında ayrıca yiyecek ve içecekle kullanım başlığı bulunur.

Bir ilacın etkileşimlerini nereden kontrol ederim?

Onaylı ve güncel bilgi ilacın KÜB'ünün 4.5 bölümündedir. KÜB ve kullanma talimatına TİTCK'nın KÜB/KT portalından ilaç adı, etkin madde ya da firma adıyla ulaşılır.

İlgili sayfalar

Kaynaklar

TİTCK, Kısa Ürün Bilgisine İlişkin Kılavuz (bölüm 4.5): titck.gov.tr
TİTCK KÜB/KT portalında yayımlanan örnek kullanma talimatı (Diğer ilaçlar ile birlikte kullanımı): titck.gov.tr
TİTCK, İyi Eczacılık Uygulamaları Kılavuzu (1. Amaç, 5.b.5, 10.ç.3): www.titck.gov.tr
TİTCK, Akılcı İlaç Kullanımı: www.titck.gov.tr