Sözlük
Son kullanma tarihi (SKT) nedir? İlaç kutusunda SKT
SKT, ilacın saklama şartlarına göre belirlenen raf ömrünün sonudur. Kutudaki AA.YYYY yazımı, karekoddaki (17) alanı ve açıldıktan sonraki süre.
Son kullanma tarihi (SKT), yönetmeliğe göre beşeri tıbbi ürünün saklama şartlarına göre belirlenen raf ömrünün sonunu gösteren tarihtir. Dış ambalajda, blisterde ve karekodun içinde yer alır. Kutuda yalnızca ay ve yıl yazıyorsa TİTCK kılavuzuna göre tarih o ayın son günü olarak kabul edilir.
Son kullanma tarihi, kısaca SKT, ilacın kutusunda en çok bakılan tarihtir. 2017 tarihli Beşeri Tıbbi Ürünlerin Ambalaj Bilgileri, Kullanma Talimatı ve Takibi Yönetmeliği onu "beşeri tıbbi ürünlerin saklama şartlarına göre belirlenen raf ömrünün sonunu gösteren tarih bilgisi" olarak tanımlar (madde 4). Tanımdaki "saklama şartlarına göre" ifadesi önemlidir: tarih, ilacın kutuda yazan koşullarda saklandığı varsayımıyla belirlenir.
SKT kutunun neresinde yazar?
Yönetmelik son kullanma tarihinin dış ambalajda yer almasını ister. Blister gibi iç ambalajlarda da ürün adı ve parti numarası ile birlikte son kullanma tarihi bulunur. Ayrıca tarih karekodun içinde ve yanındaki gözle okunabilir yazıda yer alır. TİTCK kılavuzu, karekodun yanında yazılmışsa SKT'nin dış ambalajda ikinci kez yazılmayabileceğini, ayrıca yazılıyorsa karekoddaki tarihle uyumlu olması gerektiğini söyler.
Ay/yıl yazımı nasıl okunur?
Tezgâhta en sık karşılaşılan yazım ay ve yıldır: SKT 04.2027, 04/2027 ya da Nisan 2027 gibi. TİTCK'nın ambalaj kılavuzu bu durumda kuralı açıkça koyar: ay ve yılın basıldığı ürünlerde son kullanma tarihi o ayın son günü olarak düşünülür.
Kılavuzun bir de ters yönden kuralı vardır. İlacın gerçek son kullanma tarihi ayın son günü değilse ve kutuya ay/yıl yazılacaksa, bir önceki ay yazılır. Kılavuzdaki örnekte son kullanma tarihi 29 Mayıs 2017 olan ürün için karekoda 30 Nisan 2017 girilir, kutuya 04.2017 basılır. Yani kutudaki ay/yıl hiçbir zaman gerçek tarihin ötesine geçmez.
Tarih gün, ay ve yılla yazılıyorsa (GG/AA/YYYY) kutudaki ve karekoddaki tarih aynıdır.
Karekoddaki SKT
Barkod ve Karekod Uygulama Kılavuzu'na göre SKT karekodda (17) tanımlayıcısıyla, YYAAGG biçiminde altı haneli olarak durur. 270430, 2027 yılı, nisan ayı, 30. gün demektir. Gün alanında "00" kullanılmışsa yazılımlar bunu o ayın son günü olarak işler. Karekodun yanındaki yazıda tarih "S.K.T: AA.YYYY" gibi kutudaki biçime uygun gösterilir.
Açıldıktan sonraki süre
Bazı ürünlerde kutudaki SKT tek başına yetmez. Kılavuz, seyreltme, sulandırma ya da kutunun açılmasından sonra dayanıklılığı azalan ürünlerde en fazla kullanım süresinin "Açıldıktan sonra ... °C altında saklanmak koşuluyla ... gün içerisinde kullanılmalıdır" kalıbıyla ambalajda belirtilmesini ister. Bu süre ürüne özgüdür ve kullanma talimatında yazar. Saklama sıcaklığı şartı olan ürünler için soğuk zincir maddesine de bakabilirsiniz.
Etiketi yapıştırırken
TİTCK'nın 2024 yazısı, eczanede yapıştırılan bilgilendirme etiketinin ambalajdaki bilgileri kapatmamasını ister. SKT, parti numarası ve karekod bu bilgilerin başında gelir; tarif etiketini bunları açıkta bırakan bir yüze yapıştırmak gerekir. Ayrıntılar tarif etiketine ne yazılır yazısında.
ilaçtarif®’i ücretsiz deneyin
Barkodu okutun; hasta adı soyadı, ilaç adı, hekimin önerdiği doz ve kullanım şekli 60×40 mm sarı termal etikete basılsın.
Sık sorulanlar
Kutuda "SKT 04.2027" yazıyorsa ilaç ne zamana kadar geçerli?
TİTCK kılavuzuna göre ay ve yılın yazıldığı ürünlerde son kullanma tarihi o ayın son günü olarak düşünülür; bu örnekte 30 Nisan 2027. Kutunun nasıl saklandığı da önemlidir; şüphede eczacıya danışılmalıdır.
Karekoddaki 17'den sonra gelen rakamlar ne?
(17) son kullanma tarihi alanıdır ve YYAAGG biçimindedir. 270430, 30 Nisan 2027 demektir. Gün hanesinde 00 varsa yazılımlar bunu o ayın son günü olarak işler.
İlgili sayfalar
- Karekod nedir? İlaç kutusundaki karekod ne işe yarar?İlaç karekodu, her kutuyu tekil olarak tanımlayan iki boyutlu DataMatrix kodudur. Yönetmelikteki tanımı, içindeki dört bilgi ve İTS ile ilişkisi.
- Parti numarası nedir? İlaçta parti no, seri ve sıra noParti numarası, ilacın aynı üretim döngüsünden çıkan miktarını tanımlar. Eski "seri numarası" ile ilişkisi, sıra numarasından farkı ve geri çekmeler.
- Kullanma talimatı (KT) nedir? İlaçta KT ne demek?Kullanma talimatı (KT), ilacı kullanacak kişi için hazırlanan onaylı metindir. Yönetmelikteki tanımı, başlıkları, KÜB ile ilişkisi ve e-KT.
- Soğuk zincir nedir? Eczanede soğuk zincir ilaçSoğuk zincir, ilacın üretimden kullanıldığı ana kadar +2 ile +8 °C arasında tutulmasıdır. Eczanedeki buzdolabı, termometre ve kayıt kuralları.
- İlaç karekodu nasıl okunur?
- Tarif etiketi kutunun neresine yapıştırılır?
Kaynaklar
- Beşeri Tıbbi Ürünlerin Ambalaj Bilgileri, Kullanma Talimatı ve Takibi Yönetmeliği, Resmî Gazete 25.04.2017, sayı 30048: www.resmigazete.gov.tr
- TİTCK, Beşeri Tıbbi Ürünlerin Ambalaj Bilgileri ve Kullanma Talimatına İlişkin Kılavuz (İRD-KLVZ-07, rev. 18.03.2026): titck.gov.tr
- TİTCK, Beşeri Tıbbi Ürünler Barkod ve Karekod Uygulama Kılavuzu: titck.gov.tr