Reçetesiz ilaç (OTC) nedir? Tezgâh üstü ilaç ne demek?

Reçetesiz ilaç, hekim reçetesi olmadan eczaneden alınabilen ilaçtır. Beşeri Tıbbi Ürünlerin Sınıflandırılmasına Dair Yönetmelik bu ürünleri "reçetelendirilmesine gerek olmaksızın doğrudan eczanelerden temin edilebilen beşeri tıbbi ürünler" olarak tanımlar. Gündelik dilde aynı ürünler için OTC (İngilizce over the counter, tezgâh üstü) kısaltması kullanılır.

Reçeteli mi, reçetesiz mi: kim karar verir?

Yönetmeliğe göre Bakanlık bir beşerî tıbbi ürünü ruhsatlandırırken onu ya reçeteye tabi ya da reçeteye tabi olmayan ürün olarak sınıflandırır. Ürün şu durumlardan birinde reçeteye tabi olur:

Doğru kullanılsa bile hekim gözetimi olmadan kullanıldığında sağlık için risk oluşturuyorsa
Sık ve yaygın olarak yanlış kullanılıyor ve bu durum doğrudan ya da dolaylı risk doğuruyorsa
Etkinliği ya da advers etkileri daha fazla araştırma gerektiriyorsa
Normalde parenteral yolla uygulanıyorsa

Bu kriterlere uymayan ürün reçetesiz sınıfa girer. TİTCK'nın sınıflandırma kılavuzu iki noktayı ayrıca vurgular: reçetesiz ürünler öncelikle kısa süreli kullanım için onaylanmalıdır ve hastanın, ürünün endike olduğu durumu ve belirtileri doğru değerlendirebilmesi önemlidir.

Kutuda nasıl anlaşılır?

2017 tarihli ambalaj yönetmeliği, dış ambalajda ürünün reçeteye tabi olup olmadığına dair bir ibare bulunmasını ister (madde 5). Reçetesiz ürünlerin kutusunda da karekod bulunur. Reçetesiz ürünlerin ambalajında, Kurumun kılavuzlarında belirlenen şekilde kullanıcıya yönelik özel bilgiler de yer alabilir (madde 13). Ürünün nasıl kullanılacağını anlatan asıl metin yine kullanma talimatıdır.

Neden yalnızca eczanede?

6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun'un 28. maddesi, beşeri ilaçların münhasıran eczanede satılacağını söyler. Reçetesiz ilaç da beşeri ilaçtır. Aynı madde gıda takviyeleri ve kozmetik ürünler gibi ürünleri ise eczanelerde "satılabilir" ürünler olarak ayrıca sayar. Eczanede raflarda yan yana dursalar da hukuki statüleri farklıdır.

Tezgâhta reçetesiz ilaç

Reçetesiz ilacın reçetesi yoktur ama kullanım şekli vardır. Hasta ürünü kendi seçtiğinde bile nasıl kullanacağını eczacıdan duymak ister. ilaçtarif®'te reçetesiz bir ürün için tarif etiketi barkod okutularak ya da Elden Etiket ekranında ilaç adıyla aranarak hazırlanır; çok satılan reçetesiz ürünlerin tarifleri de dört dilde hazırdır. Etikette dört bilgi yer alır: hasta adı soyadı, ilaç adı, hekimin önerdiği doz ve kullanım şekli; ayrıntılar için ilaçtarif nedir sayfasına bakabilirsiniz.

ilaçtarif®’i ücretsiz deneyin

Barkodu okutun; hasta adı soyadı, ilaç adı, hekimin önerdiği doz ve kullanım şekli 60×40 mm sarı termal etikete basılsın.

Ücretsiz deneyin 0850 885 07 97

Sık sorulanlar

OTC ürün ile reçetesiz ilaç aynı şey mi?

Dar anlamıyla OTC reçetesiz ilaçtır. Eczanede ise OTC sözü çoğu zaman gıda takviyesi ve kozmetik gibi ilaç olmayan ürünleri de kapsayacak şekilde geniş kullanılır. Mevzuat bu ürünleri ayrı tutar: beşeri ilaçlar yalnızca eczanede satılır, gıda takviyeleri ve kozmetikler ise eczanede satılabilir ürünler arasında sayılır.

Reçetesiz ilaçlar market ya da internetten satılabilir mi?

6197 sayılı Kanun'un 28. maddesine göre beşeri ilaçlar münhasıran eczanede satılır. Reçetesiz olmak bu kuralı değiştirmez.

İlgili sayfalar

Kaynaklar

Beşeri Tıbbi Ürünlerin Sınıflandırılmasına Dair Yönetmelik, Resmî Gazete 17.02.2005, sayı 25730 (konsolide metin): www.lexpera.com.tr
TİTCK, Beşeri Tıbbi Ürünlerin Sınıflandırılmasına Dair Kılavuz: titck.gov.tr
6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun, madde 28, mevzuat.gov.tr: www.mevzuat.gov.tr
Beşeri Tıbbi Ürünlerin Ambalaj Bilgileri, Kullanma Talimatı ve Takibi Yönetmeliği, Resmî Gazete 25.04.2017, sayı 30048: www.resmigazete.gov.tr